De geschiedenis van Hafjell

Hafjells geschiedenis begon met een kampioenschap. Niet de Wereldbeker of het Noorse kampioenschap, maar een studentenkampioenschap in 1939.

De Academische Winterspelen op Hafjell

In februari 1939 werden de Academische Winterspelen gehouden in Lillehammer. Hafjell was de arena voor alpineskiën. Kroonprins Olav was verantwoordelijk voor de opening van de Spelen, die plaatsvonden op Sportsplassen in Lillehammer. De kroonprins volgde ook de afdaling in Hafjell vanaf een aparte ereplaats op de boerderij Kaldor.

Het was de leider van de Lillehammer Skiclub, Lars Høgvold, die het verzoek van de Noorse Skibond ontving. Andreas Bjørge, Johannes Råbøl en Johannes Nermo namen de verantwoordelijkheid op zich voor het repareren van het pad en het bereiken van een overeenkomst met de landeigenaren. Er was geen sprake van grote kosten. De allereerste Hafjell-piste kostte 300 NOK. Het waren de kosten voor de houtkap. Voordat de internationale sterren konden binnenkomen, moest het pad worden getest. Het gebeurde op 4 februari 1939, en  daar waren de beste alpine-skiërs van Noorwegen. Het pad liep destijds ongeveer waar het pad nu loopt. De start was op de kale berg en de lengte was 3,5 kilometer. Het hoogteverschil was 850 meter en de finish was bij Aasletten. Het was geen gemakkelijke piste. Topsnelheid van 70 kilometer en vooral de oversteek van Sørbygdvegen boden de lopers een echte uitdaging.

Vooraf werd voorspeld dat de afdaling van de berg ongeveer drie minuten zou duren. Het bleek dat er nog een minuut voorbij ging. 21 lopers vertrokken op deze prachtige februaridag in 1939. Sverre Lassen-Urdahl uit Asker was de grote favoriet en hij haalde het nauwelijks. Johan Nicolaysen uit Lillehammer gaf de Askerman een vechtpartij tot aan de deur.

Nicolaysen leidde helemaal tot aan de oversteek van Sørbygdvegen (de tunnelspring), waar hij echt lucht onder de ski's kreeg en erover moest gaan. Hij verloor ongeveer 20 seconden bij de val, maar werd toch tweede. Het parcours kreeg lovende recensies en de race was een uitstekende generale repetitie voor het studentenkampioenschap veertien dagen later.

Kroonprins Olav

Het was kroonprins Olav die de Academische Winterspelen op 19 februari opende. Na de opening maakte de kroonprins de reis naar Hafjell en de afdaling. Vanaf de eretribune volgde hij de race samen met 3000 toeschouwers die het parcours omringden. 240 deelnemers uit 17 landen namen deel. Een van de deelnemers was een centrale rol in de verdere ontwikkeling van Hafjell. De Zwitser Marc Hodler stond niet op het podium, maar behaalde een vierde plaats in de combine, werd vijfde in de slalom en nummer negende in de afdaling. Hodler werd later voorzitter van de Internationale Skifederatie FIS en vicevoorzitter van het IOC.

Toen Lillehammer zich in 1992 aanmeldde als kandidaat voor de Olympische Winterspelen, ontdekten ze al snel dat Hodler goede herinneringen had aan de alpine paden in Hafjell en wist dat deze goed waren. In de winter van 1940 zou er opnieuw een afdaling in Hafjell worden gehouden. 

Noorse Alpenskikampioenschappen 1949

Het zou negen jaar duren voordat er weer afdalingen in Hafjell werden gehouden. In 1949 werd het Noorse kampioenschap gehouden. Een zware sneeuwval in de nacht van zaterdag 13 maart zorgde voor grote problemen. Ijverige functionarissen met goede hulp van het leger slaagden erin een parcours te regelen zodat skiërs onder veilige omstandigheden konden skiën. Jonny Lunde won de mannenklasse, terwijl Borghild Niskin de damesklasse  won. Datzelfde jaar zou ook het Deense kampioenschap worden georganiseerd, maar de Deense Ski- en Oriëntatiesportfederatie trok zich terug. Het parcours was destijds zowel te lang als te steil voor onze Deense vrienden. In 1957 werd voorgesteld het parcours te sluiten. Gudbrandsdal Skikrets wilde zich niet langer bemoeien, en de overeenkomst over de huur van het land werd daarom in 1958 beëindigd.

Het Hafjell-project

In de jaren van 1958 tot het huidige Hafjell, dat in 1988 werd geopend door de toenmalige minister van Cultuur Hallvard Bakke, was er geen gebrek aan plannen. De allereerste die het probeerde was de Gjøvik-man en ingenieur Stein Erik Skaug. Op 18 juli 1961 diende hij een aanvraag in bij het voorzitterschap van Øyer gemeente voor hulp bij wat hij het Hafjell-project noemde. Skaug had grote plannen. Een uniek toeristisch en sportcentrum met een kostenkader van zeven miljoen kronen.

Skaug voorzag hotels, twee pistes met verschillende skiliften, een ijsbaan, winkels, natuurlijk een hotel en een apart gebied dat bestemd zou zijn voor de bouw van 100 bedrijfshutten. Zelfs een aparte kapel had de Gjøvik-man in de plannen opgenomen. Het plan werd met grote belangstelling ontvangen en Skaug kreeg alleen positieve feedback. De gemeente gaf prioriteit aan de ontwikkeling van het noodzakelijke wegennet. Gezien in het daglicht is er geen twijfel dat Skaug een man was met visies en goede ideeën. Helaas stopte het allemaal op 1 juni 1964. Skaug kon de ontwikkeling niet financieren.

Daarna zouden nog eens 10 jaar verstrijken voordat in 1971 een nieuwe commissie werd aangesteld. Het doel destijds was dat Hafjell door de Noorse Skifederatie als nationale faciliteit voor alpineskiën zou worden gekozen. Op 12 februari 1972 was de commissie klaar om met het werk te beginnen, Lars Gaukstad werd gekozen als de eerste voorzitter van het comité. De commissie werkte gestaag, maar slaagde er nooit in het project te realiseren, ondanks goede ideeën en rapporten . Er werden voortdurend nieuwe plannen overwogen, nieuwe consultants werden aangetrokken. In 1983 kwam de Franse Jean Cattelin op bezoek. Hij werd beschouwd als een van 's werelds voornaamste experts op het gebied van planning en exploitatie van skiresortsØyers.  De bank beloofde het project nader te bekijken.

Olympische Spelen 1994 en Hafjell

Rond dezelfde tijd stond de droom van de Olympische Spelen op het punt wortel te schieten in Lillehammer. De bank was natuurlijk sterk betrokken. Op 20 januari 1982 werd het voorzitterschap van de gemeente Lillehammer opgeroepen voor een buitengewone vergadering. Hier zei het voorzitterschap duidelijk ja om het Olympische idee verder te onderzoeken. Ole Sjetne werd verkozen tot voorzitter van de onderzoekscommissie. Er bestond geen twijfel over Hafjells positie in dit werk; de droom was dat de Olympische alpenoefeningen hier zouden plaatsvinden. Het werk aan de Olympische aanvraag leidde aanvankelijk tot het uitstellen van de Hafjell-plannen. De studie was echter afgerond en was goud waard voor het comité, maar de daadwerkelijke bouwwerkzaamheden waren nog niet klaar. Lillehammer voerde een zware strijd voor de Spelen in 1992. Ze verloren die strijd van Albertville, maar de stad en het land hadden bloed aan hun tanden.

De tegenstand tegen een nieuwe aanvraag was minimaal, maar er was een grote maar. Lillehammer moest aan het IOC bewijzen dat ze het meenden. Er moesten faciliteiten worden gebouwd! De keuze was eenvoudig, Hafjell en een ijshockeyhal in Lillehammer, Kristins Hall. Hafjell omdat de plannen er al waren, goed gedocumenteerd waren, en omdat alpineskiën een discipline was die internationaal veel betekende. Noorwegen had geen status als alpineorganisator op dezelfde manier als de Noordse disciplines. Het bleek al snel dat het studentenkampioenschap van 1939 met Marc Hodler aan de startlijn goede associaties gaf met belangrijke beslissers.

Toen de Spelen van 1994 tijdens de Olympische Spelen in Seoul zouden worden uitgereikt, was Hafjell "af" met een prijskaartje van 130 miljoen NOK. Lillehammer had bewezen dat ze het meenden, een vijftig jaar oude droom was vervuld, en Hafjell kon zijn reis beginnen om een van de meest aantrekkelijke alpencentra van Noorwegen te worden. Tegenwoordig heeft Hafjell Alpine Center 18 skiliften, waaronder de gondel, en 32 pistes.